بیابان لوت

 

 

دشت لوت به صورت گودی بیضی شکلی با امتداد شمالی – جنوبی از گرم ترین و خشک ترین بیابان های ایران است.

 

بیابان لوت از لحاظ پیکرشناسی به دو قسمت لوت شمالی و جنوبی تقسیم می شود که لوت جنوبی به لوت زنگی احمد شهرت دارد.بیابان لوت دارای وسعتی در حدود 80 هزار کیلو متر مربع است که از این مقدار 30 هزار کیلومتر مربع از آن مربوط به چاله مرکزی لوت است.

شیب عمومی لوت از شمال به مرکز واز شرق به غرب کاهش می یابد.ارتفاعات پراکنده ای در لوت مرکزی قرار دارند که بیشتر منشا آتشفشانی دارند. این ارتفاعات پراکنده در نواحی شمال شرق چاله مرکزی و غرب ریگ یلان قرار دارند و عمدتن جهتی شمالی – جنوبی دارند. از ارتفاعات مهم لوت شمالی می توان به کوه ملک محمد در غرب ریگ یلان و کوه سیمرغ در شمال  اشاره کرد.

میزان بارش سالانه حاشیه لوت حدود200میلی متر ودر داخل چاله مرکزی از 50 میلی متر است.بارش ها عمومن در اواخر زمستان واوایل بهار است و گاه ممکن است در یک سال باران نبارد. میزان تبخیر حدود 1000میلی متر در سال است.

لوت شمالی شکلی سه گوش دارد یک گوشه آن ده سلم ،گوشه دیگر گدارباروت وسومی کوه مرغاب است. از پایکوه های شمالی چاله شروع شده وبه سمت جنوب تابریدگی های نامنظم لبه دشت مشرف به حوضه رود شور بیرجند درمغرب و چاله ده سلم در مشرق گسترش می یابد.از نظر پیکر شناسی لوت شمالی به صورت دشت مرتفع ریگی وشنی است به دلیل دامنه زیاد دما تخریب مکانیکی فعال است و چون بخش زیادی از لوت شمالی در قلمرو باد های 120روزه سیستان قرار گرفته فرآورده های تخریبی ریزدانه به وسیله باد غالب از محل خارج شده و دشت تنها از پوشش ریگی پوشیده شده است که هامادا ی واقعی را می توان دید.از مهمترین پدیده های آتشفشانی لوت شمالی می توان پهنه بازالتی گندم بریان،مرغاب کوه در شمال غربی ،کوه بختو در شمال  را  نام برد. 

لوت جنوبی از نظر ساختار ظاهری به 5 بخش تقسیم می شود.1-در مرکز،دشت وسیعی قرار دارد که کاملن توسط سنگریزها و قلوه سنگ های آتشفشانی و گچی پوشیده شده است.2-کویر های نمکی و گچی که به صورت پراکنده در قسمت مرکزی قابل مشاهده هستند چاله ملک محمد در غرب ریگ یلان.3-بیابان رسی که دارای تجمع گیاهی موقت است در شمال و جنوب لوت مرکزی قرار دارند.4-بیابان ماسه ای که در شرق به ریگ یلان شهرت دارد ودر غرب مابین کلوت های پراکنده قابل دیدن است.5-انباشت های رسی در غرب که در اثر فرسایش،اشکال مختلفی پیدا کرده اند و به کلوت شهرت دارند.

 

در بیشتر نوشته های جغرافیایی دشت لوت از نظر توپوگرافی به سه واحد شمالی  مرکزی و جنوبی تقسیم شده است    

منابع:ژئومورفولوژی ایران از دکتر زمردیان و دکتر طالقانی و مجله کوه 

/ 1 نظر / 25 بازدید